Lakros nedir, nasıl oynanır?

Lakros, ucunda file bulunan “crosse” adlı özel bir sopayla oynanan takım sporudur. Oyuncular sert kauçuk topu bu fileyle tutar, taşır, paslaşır ve rakip kaleye atarak gol kaydeder. Kuzey Amerika’nın yerli halklarına dayanan köklü bir geçmişi vardır ve bugün dünya genelinde federasyonlu biçimde oynanmaktadır.

Lakros hız, temas ve el becerisini birleştirir. Topun sopa filesinde tutulması, koşarken sopanın sürekli sallanmasını (cradling) gerektirir; bu hareket topun düşmesini engeller ve sporun en tanınır görüntüsüdür.

Lakros türleri

TürOyuncu sayısıÖzellik
Saha lakrosu (erkekler)10Açık sahada, temaslı; koruyucu ekipman kapsamlıdır
Saha lakrosu (kadınlar)12Temas sınırlıdır; ekipman ve kurallar farklıdır
Kapalı saha (box lacrosse)6Duvarlı kapalı alanda, daha hızlı ve dar oyun
Altılı lakros (sixes)6Daha küçük saha ve kısa süreli, hızlandırılmış format

Temel lakros kuralları

  • Top yalnızca sopanın filesiyle taşınır, paslaşılır ve atılır; elle taşımak kaleci dışında yasaktır.
  • Oyun, ortada topun iki oyuncu arasında mücadeleyle başlatılmasıyla (face-off) açılır.
  • Erkekler saha lakrosunda sopayla ve gövdeyle belirli sınırlar içinde müdahale serbesttir; kadınlar lakrosunda temas belirgin biçimde kısıtlıdır.
  • Kale çevresinde “crease” adlı bölge vardır; hücum oyuncuları bu alana giremez.
  • Faul yapan oyuncu, ihlalin ağırlığına göre belirli süre oyun dışında bekletilir ve takımı eksik kalır.

Lakros ekipmanları

Temel ekipman crosse (filesi olan sopa), top ve pozisyona göre koruyucu setidir. Erkekler saha lakrosunda kask, ağızlık, eldiven, omuz ve dirsek koruyucusu standarttır. Kadınlar lakrosunda kurallar farklı olduğu için koruyucu ekipman seti de değişir; koruyucu gözlük ve ağızlık öne çıkar.

Sopa uzunluğu pozisyona göre değişir: hücum ve orta saha oyuncuları kısa, savunma oyuncuları uzun sopa kullanır. Kaleci sopasının filesi belirgin biçimde geniştir.

İlgili rehberler

Lakrosun Kökenleri

Lakros sporunun tarihi, Kuzey Amerika Yerlilerine, özellikle Iroquois (Haudenosaunee) Konfederasyonuna kadar dayanır. "Baggataway" veya "Tewaarathon" adı verilen ritüel bir oyundan türemiştir. Bu oyunda klanlar ve kabileler, fiziksel güçlerini sınamak, savaş becerilerini geliştirmek ve dini törenlerde bulunmak için bir araya gelirdi. 1636 yılında Fransız Cizvit misyonerleri bu oyuna tanık olmuş ve ona "la crosse" adını vermişlerdir, çünkü oyuncuların kullandığı sopalar bir piskoposun asasını andırıyordu.

17. ve 18. yüzyıllarda, lakros Avrupalı yerleşimciler tarafından daha düzenli bir spor haline getirildi ve oyunun kuralları belirlenmeye başlandı. 1867'de Kanada'da ilk resmi lakros kulübü kuruldu ve spor hızla popülerlik kazandı.

Modern Lakrosun Doğuşu

19. yüzyılın ikinci yarısında, lacrosse daha organize bir spor haline geldi. Montrealli bir diş hekimi olan William George Beers, oyunun ilk resmi kurallarını yazdı. Beers, oyun alanını ve takım büyüklüğünü standart hale getirdi ve topun kauçuk malzemeden yapılmasını önerdi. Lakrosun bu modern versiyonu, özellikle İngiltere, Avustralya ve Yeni Zelanda'da olmak üzere, dünya çapında yayıldı.

Lakrosun Uluslararası Yayılımı

20. yüzyıl boyunca lakros, farklı ülkelerde değişik versiyonlara büründü. Özellikle, kadın lakrosu için farklı kurallar geliştirildi ve bu versiyon 1890'larda İskoçya'ya taşındı. 1904 ve 1908 Olimpiyat Oyunları'nda gösteri sporu olarak yer alan lakros, uluslararası alanda tanındı ve ilgi gördü. Ancak, yeterli sayıda ülkenin resmi takımları oluşturamaması sebebiyle Olimpiyat programından çıkarıldı.

Lakrosun Gelişimi ve Bugünkü Durumu

Lakros günümüzde öncelikle Kuzey Amerika'da olmak üzere dünya çapında oynanmaktadır. Profesyonel ve amatör ligleri içeren geniş bir ekosisteme sahiptir. Kadınlar ve erkekler için ayrı ayrı düzenlenen dünya şampiyonaları vardır. Lakros, oyuncu sayısı ve popülerlik açısından sürekli büyümeye devam etmektedir. Sporun yayılmasıyla birlikte, farklı ülkelerde yerel ligler ve kolej sporları olarak da kendine yer bulmaktadır.

Tarih Olay
1636 Iroquois yerlilerinin oyunu gözlemlendi ve "la crosse" adını aldı.
1867 Kanada'da ilk resmi lakros kulüplerinden biri kuruldu.
19. YY'nın ikinci yarısı Modern lakrosun kuralları yazıldı ve uluslararası yayılım başladı.
1904 ve 1908 Lakros, Olimpiyat Oyunları'nda gösteri sporu olarak yer aldı.
21. YY Lakros, dünya çapında geniş bir kitleye ulaşarak popülerliğini artırdı.