BJJ nedir, nasıl yapılır?

BJJ, Brazilian Jiu-Jitsu (Brezilya Jiu-Jitsu) kısaltmasıdır. Mücadelenin ayakta değil, yerde kazanıldığı bir dövüş sporudur: sporcu rakibi yere indirir, pozisyon üstünlüğü kurar ve eklem kilidi ya da boğma teknikleriyle teslim (submission) almayı hedefler. Teslim alınmazsa kazanan, kurulan pozisyonlara göre verilen puanlarla belirlenir.

BJJ’nin diğer dövüş sporlarından ayrıldığı nokta, kuvvetten çok kaldıraç ve pozisyon üstünlüğüne dayanmasıdır; bu yüzden fizik olarak daha küçük bir sporcunun daha büyük bir rakibi kontrol etmesi mümkündür. Aşağıda sporun nasıl yapıldığını, kuşak sıralamasını, puanlama sistemini ve gi ile no-gi arasındaki farkı bulacaksınız. Yazının devamında BJJ’de sık kullanılan teknik terimlerin sözlüğü yer alıyor.

BJJ nasıl yapılır? Maçın işleyişi

Bir BJJ müsabakası ayakta başlar, ancak asıl mücadele yerde geçer. Sporcunun hedefi sırayla ilerlemektir: önce yere indirme, sonra kontrol pozisyonu, en son teslim.

  • Maç ayakta, karşılıklı tutuş arayışıyla başlar.
  • Sporcu yere indirme (takedown) yapar ya da guard adı verilen alt pozisyona geçerek mücadeleyi yere taşır.
  • Yerde amaç pozisyon ilerletmektir: guard’ı geçmek, yan kontrol veya sırt kontrolü kurmak.
  • Üstün pozisyondan eklem kilidi veya boğma tekniğiyle teslim aranır.
  • Rakip eliyle vurarak (tap) ya da sözlü olarak teslim olduğunda maç anında biter.
  • Süre dolduğunda teslim gerçekleşmemişse kazanan, toplanan puanlarla belirlenir.

BJJ puanlama sistemi

IBJJF kurallarında puanlar, kurulan pozisyonun ne kadar üstünlük sağladığına göre verilir. Bu tablo, maç izlerken skorun neden değiştiğini anlamanın en pratik yoludur.

BJJ’de pozisyonlara verilen puanlar
AksiyonPuan
Yere indirme (takedown)2
Süpürme (sweep)2
Diz karında (knee on belly)2
Guard geçişi (guard pass)3
Üst pozisyon (mount)4
Sırt kontrolü (back control)4

BJJ kuşak sırası nasıldır?

Yetişkinlerde kuşak sırası beyaz, mavi, mor, kahverengi ve siyahtır. İlerleme sabit bir takvime değil, teknik yetkinlik, antrenman sürekliliği ve müsabaka performansına dayanır; her kuşakta ilerlemeyi gösteren dereceler (stripe) verilir.

Çocuk kategorilerinde ayrı bir sistem uygulanır: beyazın ardından gri, sarı, turuncu ve yeşil kuşaklar gelir. Siyah kuşak yalnızca belirli bir yaşın üzerindeki sporculara verilir. Siyah kuşağın da kendi içinde dereceleri vardır; üst derecelerde kırmızı-siyah ve kırmızı kuşaklar kullanılır.

BJJ kuşakları ve genel karşılıkları
KuşakAşama
BeyazBaşlangıç: temel pozisyonlar ve savunma
MaviGeniş teknik dağarcığı, hücum kurma
MorKendi oyun planını oturtma
KahverengiTeknikleri inceltme ve rakibe uyarlama
SiyahUzmanlık ve öğreticilik seviyesi

Gi ve no-gi arasındaki fark

Gi, BJJ’ye özgü kalın kumaştan yapılmış kıyafettir. Gi ile yapılan çalışmada yaka, kol ve paça tutuşları kullanılabildiği için oyun daha yavaş, kontrol odaklı ve tekniktir.

No-gi ise rashguard ve şort ile yapılır; kumaş tutuşu olmadığı için mücadele daha hızlı akar ve vücut kontrolü ile sürtünme yönetimi öne çıkar. İki format da aynı temel prensiplere dayanır, ancak turnuvaları ve kural setleri ayrıdır.

BJJ, jiu-jitsu ve judo arasındaki fark

Klasik Japon jujutsu’su, savaş alanı kökenli geniş bir teknik bütünüdür. Judo bu birikimden doğmuş ve ağırlığı fırlatma (atma) tekniklerine vermiştir. Brezilya Jiu-Jitsu ise judo kökeninden çıkarak yer dövüşüne odaklanmış ve teslim tekniklerini merkezine almıştır.

Sporun Brezilya’daki gelişimi Gracie ailesiyle özdeşleşmiştir; aile, Japon judocu Mitsuyo Maeda’dan aldığı öğretiyi yer mücadelesi üzerine yeniden kurgulamıştır. BJJ’nin dünya çapında tanınması ise erken dönem MMA turnuvalarında yer dövüşünün etkisinin görülmesiyle hızlanmıştır.

İlgili rehberler

Brezilya Jiu-Jitsu'sinde Teknik Terimler ve Anlamları

Brezilya Jiu-Jitsu (BJJ), sıkı bir eğitim ve pratik gerektiren karmaşık bir dövüş sanatıdır. Sporun kendine özgü bir dili vardır ve bu da sporu öğrenmeye yeni başlayanlar için bazen kafa karıştırıcı olabilmektedir. Bu blog yazısında, BJJ'de kullanılan teknik terimlerin detaylı bir listesini ve anlamlarını sunacağız.

Jiu-Jitsu Pozisyonları ve Kontrol Noktaları

Jiu-Jitsu'da kullanılan temel pozisyonlar ve bu pozisyonları elde etmek için gerekli kontrol noktaları şunlardır:

  • Guard (Gard): Sırt üstü yere yatarken rakibinizin vücudunu bacaklarınızla sararak kontrol ettiğiniz pozisyondur.
  • Mount (Dağlama): Rakibin göğsünün üzerinde otururken bacaklarınızı onun vücudu etrafına doladığınız dominant pozisyondur.
  • Back Mount (Sırt Dağlama): Rakibin sırtına geçip bacaklarınızı beline dolayarak hakimiyet kurduğunuz pozisyondur.
  • Side Control (Yan Kontrol): Rakibin yan tarafında onu kontrol ederek baskı yaptığınız pozisyondur.

Jiu-Jitsu Submisyon Teknikleri

BJJ'de hedef, rakibinizi çeşitli submisyon (teslim alma) teknikleri kullanarak yenmektir. İşte en popüler submisyonlardan bazıları:

  • Armbar (Kol Kilidi): Rakibin elini vücuduyla aksi yönde çekerek kolunu kilitleme tekniğidir.
  • Rear Naked Choke (RNC) (Arka Çıplak Boğma): Rakibin sırtına geçip boynunu kollarınızla sıkarak boğma tekniğidir.
  • Guillotine Choke (Giyotin Boğma): Rakibin başını koltuğunuzun altına alıp boynuna baskı yaparak boğma tekniğidir.
  • Triangle Choke (Üçgen Boğma): Bacaklarınızla rakibinizin boynu ve kolunu sıkıştırarak oluşturduğunuz boğma tekniğidir.

Jiu-Jitsu Geçiş (Pass) ve Savunma Teknikleri

Kontrol pozisyonlarına geçiş yapmak ve rakibin submisyon teşebbüslerini savunmak için kullanılan teknikler:

  • Guard Pass (Gardi Geçiş): Rakibinizin gardını aşarak daha dominant bir pozisyona geçme tekniğidir.
  • Leg Drag (Bacak Sürüklemeli): Rakibinizin bacağını kendi vücudunuzun üzerinden geçirerek onu yan pozisyona veya mount pozisyonuna geçiş yapma tekniğidir.
  • Escapes (Kaçışlar): Rakibin dominant pozisyonlarından veya submisyon teşebbüslerinden kurtulma teknikleridir.

Brezilya Jiu-Jitsu Puanlama Tablosu

BJJ müsabakalarında puanlama sistemi, belirli pozisyon ve teknikler için puanlar verilerek gerçekleşir. İşte bir puanlama tablosu örneği:

Teknik Puan
Guard Pass 3
Mount 4
Back Mount with Hooks 4
Takedown 2
Sweep 2

Öğrenilmesi gereken çok sayıda teknik terim ve ayrıntıların olması BJJ'nin karmaşıklığını ortaya koyar. Ancak, bu terimlerin anlamlarını ve ne zaman kullanılacağını anladığınızda, BJJ pratiğinizde büyük ilerlemeler kaydedebilirsiniz.